Burgerschap mbo

In het mbo moeten opleidingen, conform het Examen- en kwalificatiebesluit beroepsopleidingen WEB, aandacht besteden aan vier dimensies: 

  • de sociaal-maatschappelijke dimensie
  • de economische dimensie
  • de politiek-juridische dimensie
  • vitaal burgerschap

Voor deze dimensies geldt een zogenaamde inspanningsverplichting: deze neemt de opleiding op in zijn examenreglement en de examencommissie bepaalt of daaraan wordt voldaan. Veel mbo-opleidingen zetten burgerschap als vak in het rooster. Maar zij hebben ook de vrijheid deze dimensies en de daaraan gekoppelde kwalificaties, zelf in onderwijs te vertalen. Bijvoorbeeld door ze bij andere vakken onder te brengen.

Actuele ontwikkelingen

Vanaf 1 augustus 2027 gelden - zoals het er nu uitziet - nieuwe kwalificatie-eisen burgerschap. Deze eisen zijn gegroepeerd in vier thema’s: Verschil & gelijkwaardigheid, Individu & groep, Maatschappijvisies & maatschappelijke vraagstukken, Macht & besluitvorming. Lees er meer over in deze handreiking. Tegelijk met de nieuwe kwalificatie-eisen wordt ook het daaraan gekoppelde instellingsexamen verplicht. Scholen zijn zelf verantwoordelijk voor de examinering, zij kunnen zelf een examen ontwikkelen of een examen inkopen. Ook na de invoering van het verplichte instellingsexamen burgerschap (vanaf studiejaar 2027–2028) kan burgerschap geïntegreerd worden aangeboden binnen beroepsgerichte vakken. Het is niet voorgeschreven dat burgerschap als afzonderlijk vak moet worden ingericht.

Vanaf 1 augustus 2027 zullen voor docenten die burgerschap geven uniforme opleidingseisen gelden. Naar verwachting is een bevoegdheid maatschappijleer (meer dan) voldoende om aan die eisen te voldoen. Docenten die geen verwante lerarenopleiding hebben gevolgd zullen een aanvullende scholing moeten doen om burgerschap mogen te geven. Daarover lees je meer in dit adviesrapport. 

Ten slotte wordt ook in 2027 een wettelijke burgerschapsopdracht voor mbo-instellingen geintroduceerd. Dit betreft de verplichting om binnen de instelling een cultuur en omgang met elkaar te bevorderen die in overeenstemming is met de basiswaarden van de democratische rechtsstaat. Een vergelijkbare wettelijke burgerschapsopdracht is er al voor het funderend onderwijs.