Maatschappijleer VMBO, HAVO, VWO
Status
Maatschappijleer is een verplicht vak in de bovenbouw van VMBO, HAVO en VWO, dus voor alle profielen.
Het vak heeft de status van schoolexamenvak. Dat wil zeggen dat het meetelt in de diplomering, maar niet met een Centraal Schriftelijk Eindexamen wordt afgesloten. Op HAVO en VWO is het cijfer voor maatschappijleer onderdeel van het zogenoemde 'combinatiecijfer'. Voor VMBO-leerlingen telt het cijfer voor maatschappijleer zelfstandig mee in de slaagzakregeling.
Het aantal lesuren is niet voorgeschreven. In HAVO en VWO zijn er wel 120 studielasturen voorgeschreven. De bestaande examenprogramma's voor het VMBO zijn gebaseerd op twee lesuren per week gedurende een volledig leerjaar (dus geen examenjaar). Op HAVO en VWO krijgen de meeste leerlingen twee lesuren per week maatschappijleer in de vierde klas.
Ontwikkelingen
Onder begeleiding van de SLO heeft de vakvernieuwingscommissie maatschappijleer gewerkt aan de herziening van het programma van het vak maatschappijleer voor VMBO, HAVO en VWO. In schooljaar 2025-2026 worden de conceptexamenprogramma's met leerlingen, leraren en schoolleiders getest op bruikbaarheid en haalbaarheid. Informatie over de voortgang vind je hier: http://actualisatieml.nl/maatschappijleer. Bekijk hier de examenprogramma's maatschappijleer. Maatschappijleer gaat een belangrijker plek (meer '"ontwerpruimte") krijgen in het curriculum van de bovenbouw.
Rol van de NVLM
De rol van de NVLM in de vakvernieuwing bestaat thans uit twee activiteiten. Ten eerste willen we proberen via bijeenkomsten van leraren, netwerken met lerarenopleiders, onze leden, het nieuwe programma bekend te laten worden. Ten tweede informeren we leden via deze website en de documentatie die we beschikbaar stellen over de extra ontwerpruimte en wat dit betekent voor de lessentabel.
Standpunt NVLM
We omarmen als NVLM de ingezette vakvernieuwing. Op deze wijze kan maatschappijleer zijn rol als burgerschapsbevorderend vak goed waarmaken. En het past bij ons standpunt dat burgerschap binnen bestaande vakken moet worden gerealiseerd. Wel is van belang dat het vak dan ook omvangrijker wordt, ofwel dat er meer lesuren of studielasturen beschikbaar zijn om de doelen van het vak te realiseren. Maatschappijleer moet (dit geldt alleen voor HAVO en VWO) uit het combincatiecijfer en zelfstandig meetellen in de slaagzakregeling. Ons streven is dat het vak een CSE krijgt. Ook moeten leraren op school de middelen krijgen om die grotere opdracht aan het vak in het beoogde curriculum uit te kunnen voeren op de manier waarop het ontworpen is. Denk hierbij aan bijscholing, ontwikkeling van nieuwe didactiek, meer lestijd en een steviger plek in de (al dan niet centrale) examinering.